Jestem rodzicem… Wspomaganie dziecka z niepełnosprawnością wzroku na różnych etapach jego życia

Narodziny dziecka z niepełnosprawnością wzroku to z pewnością bardzo trudne, często wręcz traumatyczne doświadczenie dla całej rodziny. Nikt przecież nie spodziewa się, że jego maleństwo już od pierwszych momentów swojego życia będzie borykać się z tak potężną dysfunkcją. W większości przypadków nie jesteśmy do tego przygotowani. Pojawienie się nowego członka rodziny przynosi ze sobą ogromne zmiany. Często nasze dotychczasowe życie trzeba przemeblować, poukładać na nowo. Co w sytuacji, kiedy okazuje się, że nasz noworodek nie widzi lub widzi bardzo słabo?

Medycyna idzie do przodu, czemu by nie podjąć walki? Początkowo rozpoczynamy szereg badań, mających na celu identyfikację wady lub schorzenia naszego dziecka. Musimy jak najwięcej wiedzieć co mu dolega, by podjąć odpowiednie kroki. Rozpoczyna się diagnozowanie i wizyty u specjalistów najwybitniejszych w dziedzinie okulistyki. Często okazuje się, że nasze dziecko ma szczęście – jego wadę można skorygować operacyjnie oraz za pomocą ćwiczeń usprawniania widzenia. Niestety, nie wszystkie schorzenia na to pozwalają i z ust lekarzy pada sformułowanie: „państwa dziecko nie będzie już nigdy widziało, no, chyba że za kilkanaście lat medycyna zrobi takie postępy…”.

I co teraz? Wydaje nam się, że zostaliśmy sami z naszą tragedią. Nie wiemy w jaki sposób pomóc naszemu dziecku, co robić, by mogło odpowiednio rosnąć, rozwijać się, by pomimo braku wzroku nie odbiegało od swoich rówieśników?

Podejmujemy kolejną walkę, tym razem informacyjną. Szukamy wsparcia na różne sposoby. Niestety, szpitale i ośrodki medyczne nie mają wiedzy na temat wczesnego wspomagania dzieci niewidomych i słabowidzących. Okazuje się, że w Polsce nie istnieje żaden program profesjonalnej rehabilitacji niewidomych dzieci. Musimy zatem sami podejmować działania w tym zakresie. Warto znaleźć jakąś organizację pozarządową, która zatrudnia specjalistów tyflorehabilitacji. Działa kilka takich instytucji, nie wszystkie potrafią jednak wskazać najnowocześniejsze metody wsparcia.

Warto zwrócić się do naszej Fundacji Szansa dla Niewidomych, która pomaga już od ponad 22 lat. Fundacja działa w 16 miastach wojewódzkich na terenie całego kraju. W biurach Fundacji pracują po dwie osoby, niewidoma lub słabowidząca, która w związku ze swoją niepełnosprawnością posiada doświadczenie w tej dziedzinie i osoba widząca, podobnie wykwalifikowana w tym zakresie, choć nie doświadczona własną chorobą.

Poniżej przedstawiam zarys najważniejszych zagadnień z zakresu wczesnej interwencji i edukacji dzieci niewidomych i słabowidzących. Szersze ujęcie tych zagadnień znajdą Państwo w kolejnych numerach kwartalnika HELP.

Okres 0-6 rok życia – wczesna interwencja

Podejmowanie pierwszych kroków w każdej tematyce nie jest proste, w szczególności kiedy dotyczy rehabilitacji naszego dziecka. Początkowo pracę powinniśmy rozpocząć z nami samymi. By efektywnie, z determinacją zmagać się z niepełnosprawnością dziecka, rodzice muszą najpierw zaakceptować tę sytuację. Bez tego kroku nie będziemy gotowi na rozpoczęcie walki z trudnym wyzwaniem. Oczywiście ciężko jest mówić o całkowitym pogodzeniu się z sytuacją, to jest raczej niemożliwe. Powinniśmy jednak zaakceptować fakt posiadania niewidomego bądź słabowidzącego dziecka, by łatwiej zmagać się ze wszelkimi trudnościami.

W przypadku niewidzenia małych dzieci, potrzeby dotyczą zapewnienia im jak najwcześniejszego wspomagania rozwoju, współdziałania wielu specjalistów, np. tyflopedagogów, instruktorów wspomagania rozwoju, instruktorów wspomagania widzenia, psychologa, logopedy oraz zapewnienia odpowiednich zabawek stymulujących. Gdzie taką pomoc uzyskać? Według polskich przepisów, wczesne wspomaganie rozwoju dzieci i młodzieży może być organizowane w przedszkolach i szkołach podstawowych, w tym specjalnych, w ośrodkach oraz publicznych i niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych. Brakuje jednak ogólnodostępnej i łatwej do odszukania bazy placówek, jak również informacji, w których z tych placówek dzieci o określonej niepełnosprawności mogą uzyskać specjalistyczne, kompleksowe i zindywidualizowane wsparcie. Wielu rodziców nie wie gdzie w obrębie miejsca zamieszkania mogą znaleźć specjalistyczne wsparcie. Najlepiej udać się do najbliższej poradni psychologiczno-pedagogicznej, gdzie powinniśmy uzyskać taką informację. Dobrze jest znaleźć odpowiednie przedszkole, czy jakiś mniejszy punkt opieki i posłać tam nasze dziecko. Nie musimy od razu wysyłać je na cały dzień, wystarczą początkowo 2-3 godziny. Myślę, że wszyscy zgodzą się, byśmy w początkowym etapie mogli towarzyszyć naszemu smykowi. Okres przedszkolny to doskonały czas na dokonywanie wielu prób, a także socjalizację naszego dziecka z resztą widzących rówieśników. Takie próby, obserwacje pozwolą nam na sprawdzenie w jaki sposób rozwija się nasze pociecha w porównaniu z widzącymi dziećmi.

Okres 6-18 lat – edukacja w szkołach

Z pewnością okres przedszkolny pomoże nam podjąć decyzję o dalszej edukacji naszego dziecka. To wybór niełatwy, a trafność naszej decyzji zaprocentuje w dalszych kolejach jego życia. W zasadzie wybierać możemy pomiędzy trzema modelami kształcenia. Pierwszy z nich, tzw. specjalny, polega na posłaniu przyszłego ucznia do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego. Wiąże się to zazwyczaj z rozstaniem się dziecka z domem rodzinnym. Jest kilkanaście takich Ośrodków na terenie całego kraju, m.in. w Laskach pod Warszawą, Bydgoszczy, Krakowie, Owińskach koło Poznania, Wrocławiu, Łodzi, Warszawie i Dąbrowie Górniczej. W części z nich jest prowadzone nauczanie wyłącznie dla uczniów niewidomych lub słabowidzących, inne przyjmują także dzieci z tzw. niepełnosprawnościami sprzężonymi. Bardziej szczegółowo omówię Specjalne Ośrodki Szkolno-Wychowawcze w kolejnych artykułach.

System kształcenia integracyjnego pojawił się w Polsce na początku lat 90. Stał się alternatywą dla rodzin, które nie chciały posyłać swoich dzieci do Ośrodków Specjalnych. Jego głównym założeniem jest tworzenie oddziałów integracyjnych w szkołach, które podejmą tę formę kształcenia. Według modelu integracyjnego tworzy się klasy o mniejszej liczebności, z kilkoma osobami z niepełnosprawnością.

Najnowszą formą nauczania dzieci i młodzieży jest tzw. model włączający. Jego głównym założeniem jest stworzenie warunków do nauczania dziecka w jego najbliższym sąsiedztwie, w miejscu zamieszkania. Elementem odróżniającym go od modelu integracyjnego jest to, że w klasie, wśród zdrowych uczniów, ma znajdować się tylko jeden uczeń z niepełnosprawnością. Taka sytuacja ma zapowiedź segregacji zdrowych uczniów od niepełnosprawnych.

Zdecydowanie się na to, w jaki sposób uczyć się ma nasze dziecko, nie jest łatwe. Nikt nie da nam gwarancji, który z modeli lepiej sprawdzi się w przypadku naszej rodziny. Warto jest tę decyzję podejmować w odniesieniu do nas samych, na miarę własnych i dziecka możliwości. Powinniśmy bardzo dokładnie dokonać przeanalizowania wszystkich za i przeciw, które charakteryzują poszczególny model nauczania. Szerzej omówię występujące formy kształcenia w kolejnych artykułach.

Edukacja przyjazna niewidomym i słabowidzącym

„Przyjazna, bezpieczna i kompleksowa edukacja uczniów niewidomych i słabowidzących w środowisku szkolnym” to projekt Fundacji Szansa dla Niewidomych realizowany w Zespole Szkół nr 16 im. Wandy Szuman w Toruniu. Projekt powstał w wyniku rosnącego zapotrzebowania na specjalistyczną, fachową pomoc w edukacji i rehabilitacji społecznej dzieci z niepełnosprawnością wzrokową. Edukacja i rehabilitacja tych dzieci nie zawsze odpowiada ich potrzebom i najczęściej wymaga specjalistycznego wsparcia na miarę „edukacji równych szans”.

Poszukiwanie profesjonalnej opieki skazuje wiele dzieci na kształcenie w odległych ośrodkach. Uważam, że najlepszą formą edukacji jest kształcenie integracyjne. Nie powoduje ono izolacji i wykluczenia, a w sposób naturalny uczy społeczeństwo tolerancji, a dzieciom umożliwia rozwój społeczny, uczy funkcjonowania z innymi ludźmi.

Należy jednak pamiętać, że istnieje ogromna potrzeba realizowania koncepcji wsparcia edukacyjnego dla dzieci z niepełnosprawnością wzroku. Konieczna jest tutaj znajomość oraz umiejętność stosowania specjalistycznych metod i form pracy. Osoba ucząca dziecko niewidome lub słabowidzące musi nie tylko posiadać wiedzę na temat nauczania, ale przede wszystkim musi mieć szansę praktykowania, dostępu do specjalistycznego sprzętu, opracowań i konsultantów. Wyposażenie specjalistyczne otwiera możliwość współuczestniczenia niewidomego ucznia w zajęciach na równi z widzącymi uczniami. Podobnie rzecz się ma z dostępem do książek, wypożyczalni, specjalistycznych szkoleń komputerowo-brajlowskich.

W ramach projektu „Przyjazna, bezpieczna i kompleksowa edukacja uczniów niewidomych i słabowidzących w środowisku szkolnym” został opracowany innowacyjny program wsparcia skierowany do uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, ich rodziców oraz nauczy-cieli uczących w ZS Nr 16 w Toruniu. Program adresowany był także do pracowników regionalnych poradni psychologiczno-pedagogicznych, które na co dzień współpracują z tą szkołą.

Projekt zakładał realizację zajęć wspierających edukację i funkcjonowanie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w szkole ogólnodostępnej z oddziałami integracyjnymi.

Jednym z jego założeń było poszerzenie wiedzy nauczycieli, rodziców oraz otoczenia uczniów niepełnosprawnych na temat możliwości tych osób. Chcieliśmy m.in. poprzez zajęcia grupo-we i indywidualne zwiększyć samodzielność dzieci z dysfunkcją wzroku. Przeprowadziliśmy też szereg szkoleń/spotkań ze specjalistami w zakresie nowoczesnej rehabilitacji, terapii dzieci z dysfunkcjami oraz nowoczesnego oprogramowania specjalistycznego.

Dla wyrównania szans edukacyjnych uczniów szkoła została wyposażona w niezbędne pomoce dydaktyczne, bez których nie ma możliwości osiągania wymiernych efektów. Stanowisko komputerowe zostało wyposażone w program udźwiękawiający z syntezatorem mowy oraz program powiększający. Dzięki temu niewidomy lub słabowidzący uczeń może brać czynny udział w zajęciach, na których jego widzący koledzy korzystają z komputerów. Z kolei skorzy-stanie ze skanera wraz z programem odczytu zeskanowanego obrazu pozwoli tym uczniom zapoznawać się z przetworzonym tekstem. Skaner i program OCR to także doskonałe narzędzie dla nauczycieli i kadry dydaktycznej, którzy dzięki niemu mogą adaptować potrzebne materiały. Obecnie rynek podręczników jest bardzo zróżnicowany, niestety książek przystosowanych dla osób z dysfunkcją wzroku jest niewiele. Często jest tak, że uczniowie niewidomi i słabowidzący uczęszczający do szkół ogólnodostępnych lub integracyjnych nie mają pod-ręczników. W ramach programu została wiec zakupiona również drukarka brajlowska. Pozwoli ona na drukowanie materiałów w brajlu. Szkołą została wyposażona także w linijkę brajlowską. Ważne w edukacji niewidomych jest zapoznawanie ich z grafiką dotykową – tyflografiką. Schematy dotykowe kształtują percepcję przestrzenną, jakże istotną w samodzielnym życiu niewidomego.

Doposażyliśmy szkołę w Toruniu także m.in.: atlasy geograficzne – Polski i świata, atlas anatomiczny oraz globus dotykowy. To niezastąpione narzędzia wykorzystywane w nauce przy-rody, biologii, geografii i historii. Nie możemy pozwolić na to, by potrzeby uczniów posiadających dysfunkcję wzroku były marginalizowane na tych zajęciach.

W ramach projektu przewidzieliśmy następujące działania:

  1. Zapewnienie w szkole bazy pomocy i sprzętu. Adaptacja materiałów i pomocy dydaktycznych.
  2. Zajęcia rewalidacyjne: nauka pisma punktowego brajla, orientacja przestrzenna i poruszanie się z białą laską, technika dla wzroku, nauka czynności dnia codziennego, umiejętności komunikowania się w społeczeństwie, zajęcia z zakresu nabywania kompetencji uspołeczniających.
  3. Wsparcie edukacyjne: doradztwo pedagogiczne z nauczycielami i rodzicami.
  4. Wsparcie rodzinne: konsultacje psychoterapeutyczne.
  5. Uaktualnienie poradnika „Umiejętności na wagę złota” o nowe treści związane z nowoczesną edukacją uczniów z dysfunkcją wzroku, który został wydany pod nową nazwą: „Świat otwarty dla niewidomych przede wszystkim w szkole”.

Z projektu skorzystało 40 osób – 15 uczniów z dysfunkcją wzroku, 15 rodziców i 10 nauczycieli wraz z pracownikami poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Uczniowie uczęszczający do objętej wsparciem szkoły zostali wyposażeni w niezbędny sprzęt i specjalistyczne oprogramowanie. Oprócz tego uczestniczyli w zajęciach z nauki pisma brajlem, orientacji przestrzennej, czynności dnia codziennego oraz szeregu umiejętności nabywania kompetencji społecznych. Rodzice uczniów dowiedzieli się w jaki sposób można efektywnie wychowywać niepełnosprawne dzieci, tak by stały się samodzielnymi, pełnoprawnymi członkami społeczeństwa.

Do udziału w projekcie zaprosiliśmy największe autorytety w dziedzinie nowoczesnej tyflorehabilitacji. Większość ekspertów dysponuje doświadczeniem pedagogicznym, a część z nich to dobrze zrehabilitowane osoby z dysfunkcją wzroku. Ich zaangażowanie z całą pewnością przyczyniło się do sukcesu projektu Fundacji.

Dla mnie, jako autora i koordynatora tego projektu najważniejszym celem jest to, by kolejne pokolenie osób z niepełnosprawnością zdobyło umiejętności nowoczesnej rehabilitacji. To z pewnością pozwoli im na normalne funkcjonowanie w dorosłym życiu.

Uśmiech, zadowolenie na twarzach moich uczniów pokazały, że takie projekty mają sens, są potrzebne i odnoszą wymierne efekty. Oby więcej takich inicjatyw, z pewnością jest mnóstwo szkół, placówek, które czekają na takie wsparcie.

Wychodząc naprzeciw potrzebom edukacyjnym

„Dzieci ze specjalnymi i specyficznymi potrzebami edukacyjnymi w systemie kształcenia i wychowania” to temat konferencji, która odbyła się 10 kwietnia w Gorzowie Wielkopolskim. Konferencja była organizowana przez tamtejszą Państwową Wyższą Szkołę Zawodową, skierowana głównie do studentów i wykładowców tej uczelni oraz wszystkich innych zainteresowanych kształceniem dzieci ze specjalnymi i specyficznymi potrzebami edukacyjnymi.

Głównym wnioskiem płynącym z tej konferencji jest potrzeba stosowania zindywidualizowanego programu nauczania. Jeżeli szkoła rejonowa ma być miejscem edukacji uczniów niepełnosprawnych, to system kształcenia musi być zreformowany – organizacyjnie i programowo.

Istotne jest, by zagwarantować tym uczniom równe warunki edukacji poprzez wyposażenie w niezbędne, nowoczesne technologie. Zostało to m.in. podkreślone w trakcie mojego wystąpienia, podczas którego prezentowałam zastosowanie sprzętu i oprogramowania specjalistycznego w kształceniu uczniów z uszkodzonym wzrokiem. Ważne jest, by specjalistyczna kadra nauczycielska miała świadomość istoty stosowania nowoczesnych pomocy edukacyjnych. Dopiero wówczas uczniowie niewidomi i słabowidzący mają możliwość równego poziomu osiągania edukacji na każdym jej etapie, jak ma to miejsce w przypadku ich widzących rówieśników.

Wśród wystąpień znalazły się m.in.: takie jak:

  • Prof. nadzw. dr hab. Paweł Prüfer (Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa, Gorzów Wielkopolski), „Godność człowieka jako horyzont i cel aktywności wychowawczej – socjologiczno-etyczne refleksje”;
  • Dr hab. prof. nadzw. US Danuta Umiastowska (Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa, Gorzów Wielkopolski) „Dziecko ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi jako wyzwanie dla pedagoga”;
  • Dr Genowefa Hewelt (Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna w Koszalinie) „Kształcenie kompetencji językowych i komunikacyjnych zadaniem rewalidacji uczniów niesłyszących”;
  • Mgr Wioletta Kosowska-Maca (Akademia Ignatianum, Kraków) „Obserwować, widzieć, dostosować metody pracy do potrzeb dzieci niepełnosprawnych, czyli doświadczenia nauczyciela z pracy w szkole specjalnej”;
  • Dr Agnieszka Pawluk-Skrzypek (Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie) „Niezwykły uczeń, niezwykłe potrzeby edukacyjne? Udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w percepcji nauczycieli”;
  • Mgr Agata Marzec (Katolicki Uniwersytet Lubelski) „Rola gier i zabaw w nauczaniu języka obcego uczniów z dysfunkcją wzroku”;
  • Mgr Justyna Rogowska (Fundacja Szansa dla Niewidomych) „Kształcenie uczniów z uszkodzonym wzrokiem w systemie specjalnym, integracyjnym i włączającym. Udział nowoczesnych technologii w edukacji tych osób”;
  • Mgr Malwina Gros (Państwowa Wyższa Szkoła
  • Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim) „Dogoterapia wyzwaniem dla edukacji specjalnej”.

Działania Gdyni w kierunku dostępności docenione!

Gdynia została uhonorowana prestiżową nagrodą „ACCESS CITY AWARD 2013”, przyznawaną przez Komisję Europejską. W tym konkursie wyróżniane są miasta krajów Unii Europejskiej w najwyższym stopniu przyjazne i dostępne dla osób z niepełnosprawnością oraz starszych. To specjalnie wyróżnienie zostało miastu przyznane za usługi transportowe i połączoną z nimi infrastrukturę. Przez ostatnie dwie dekady Gdynia wprowadzała kompleksową politykę mającą na celu przystosowanie miasta do potrzeb jej mieszkańców, zarówno w kwestii usuwania istniejących barier oraz promowania świadomości i rozumienia problemu niepełnosprawności. Ważną częścią tej polityki jest systematyczne szkolenie kierowców transportu publicznego, aby rozumieli oni i umieli sprostać potrzebom pasażerów niepełnosprawnych. Projekt ten podkreśla znaczenie inwestowania w szkolenia pracownicze, nawet pomimo faktu, że nie wszystkie pojazdy i obiekty publicznego transportu są dostosowane do potrzeb pasażera niepełnosprawnego. Szkolenia pracowników transportu publicznego w Gdyni przeprowadzane są przez przewoźników działających na terenie miasta w porozumieniu z Zarządem Komunikacji Miejskiej. Rezultaty szkoleń weryfikowane są przez zewnętrzne egzaminy w formie pisemnej i ustnej. Zdanie powyższych testów jest wymogiem do tego, aby w ogóle podjąć pracę jako kierowca w transporcie publicznym. Osoby chcące mieć uprawnienia do prowadzenia specjalnie dostosowanych do potrzeb niepełnosprawnych minibusów przechodzą dodatkowe szkolenia, składające się również z części praktycznej.

Z okazji otrzymania tego prestiżowego wyróżnienia, zorganizowano w Gdyni konferencję „Miasta Dostępne”, będącej częścią 3-dniowego spotkania studyjnego, podczas której każde z wyróżnionych miast nagrodą „ACCESS CITY AWARD 2013” prezentowało swoje osiągnięcia w tej dziedzinie dla osób niepełnosprawnych. Znalazły się wśród nich m.in. wystąpienia przedstawicieli z następujących miast: Berlin, Nantes, Grenoble, Sztokholm, Barcelona, Terasa i Ljubljana.

W kolejnej części spotkania został zaplanowany referat poświęcony standardom dostępności – dr hab. inż. arch. Marka Wysockiego, z Politechniki Gdańskiej oraz Beaty Wachowiak – Zwary, Pełnomocnika Prezydenta Miasta Gdyni ds. Osób Niepełnosprawnych. Konferencja została zakończona wystąpieniem pt.: „Integracja, by niepełnosprawność nie była barierą” – Piotra Pawłowskiego, Prezesa Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji.

Około 80 milionów mieszkańców UE jest niepełnosprawnych. Wraz ze starzeniem się społeczeństwa liczba osób niepełnosprawnych lub o ograniczonej sprawności ruchowej rośnie. Zapewnienie wszystkim dostępu do komunikacji miejskiej, przestrzeni i usług publicznych oraz technologii stanowi obecnie prawdziwe wyzwanie. Większa dostępność niesie jednak za sobą korzyści gospodarcze i społeczne, a także przyczynia się do zrównoważonego rozwoju i włączenia społecznego w środowisku miejskim. Zgodnie z przyjętą przez Organizację Narodów Zjednoczonych Konwencją Praw Osób Niepełnosprawnych, dostępność jest jednym z filarów Europejskiej strategii w sprawie niepełnosprawności 2010–2020. Strategia ma na celu budowanie Europy bez barier, dostępnej dla wszystkich.

Warto pamiętać, że wszystkie podejmowane działania w dziedzinie dostępności przestrzeni publicznej to proces. Zapewne jest jeszcze wiele miejsc, które muszą być przebudowane, zaadaptowane na nowo. Na pewno jednak to wyróżnienie dla Gdyni pokazuje, że takie działania zmierzają w dobrą stronę.

Często z ust przedstawicieli administracji publicznej padają słowa, iż istotną rolę w propagowaniu zastosowań projektowania uniwersalnego odgrywają organizacje pożytku publicznego. Taką też rolę od ponad 21 lat pełni Fundacja Szansa dla Niewidomych, która rozpowszechniając standardy nowoczesnych technologii w dziedzinie tyfloinformatyki, udźwiękowienia otoczenia przestrzeni, tyflografiki, stara się docierać do decydentów. Wszystko po to, by nie tylko osobom niewidomym i słabowidzącym, ale wszystkim innym, o ograniczonej sprawności żyło się lepiej.

Nie tylko my czekamy na zmiany i rozwój! Aktywność zawodowa osób niepełnosprawnych

4 grudnia 2012 r. Urząd Marszałkowski województwa kujawsko-pomorskiego zorganizował konferencję pn. „Aktywność zawodowa osób niepełnosprawnych – ich możliwości, a potrzeby pracodawców”, której głównym celem była aktywizacja osób niepełnosprawnych. Konferencja została przygotowana przez Marię Dreszer – Pełnomocnika Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego ds. Osób Niepełnosprawnych. W konferencji udział wzięli przedstawiciele organizacji pozarządowych, którzy na co dzień zajmują się sprawami osób niepełnosprawnych, przedsiębiorcy oraz dyrektorzy Zakładów Aktywności Zawodowej z terenu województwa.

W programie konferencji znalazły się m.in. prezentacje katalogu promującego markowe produkty Zakładów Aktywności Zawodowej jako zakupu prospołecznego, funkcjonujące na terenie województwa kujawsko-pomorskiego.

Na terenie województwa jest obecnie 6 zakładów Aktywności Zawodowej, które prowadzą rehabilitację społeczną i zawodową. Udowadniają, że osoba niepełnosprawna może być pełnowartościowym pracownikiem. Wszyscy wspólnie dyskutowali nie tylko o rynku pracy dla osób niepełnosprawnych, ale także o udogodnieniach dla pracodawców, którzy zdecydują się zatrudnić osoby z różnymi dysfunkcjami o różnym charakterze. Swoimi doświadczeniami podzielili się również pracodawcy, którzy na co dzień zatrudniają w swoich zakładach osoby niepełnosprawne oraz z nimi współpracują.

Ponadto uczestnicy dowiedzieli się, z jakich form bezpłatnej pomocy będą mogli skorzystać niepełnosprawni chcący rozwijać swoje kwalifikacje zawodowe i umiejętności aktywnego poszukiwania pracy.

Na konferencję zaproszono pracownika Fundacji Szansa dla Niewidomych Justynę Rogowską, która mówiła o możliwościach i perspektywach niepełnosprawnego pracownika na podstawie doświadczeń w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w szczególności z dysfunkcją wzroku przez Firmę ALTIX i Fundację Szansa dla Niewidomych. Prelegentka w swoim wystąpieniu podkreśliła, iż pracownicy z dysfunkcją wzroku mogą być równie konkurencyjni i wydajni, co ich widzący współpracownicy. Nie jest to jednakże możliwe bez przeprowadzenia odpowiedniej rehabilitacji społeczno-zawodowej i wykorzystania nowoczesnych rozwiązań technologicznych. Ważne jest, żeby oferowane wsparcie było udzielane właśnie w tym kierunku, gdyż nowoczesna, efektywna rehabilitacja inwalidów wzroku pozwala na aktywność zawodową tych osób.

Prelegenci przedstawili ofertę szkoleń i kursów dla niepełnosprawnych, zaprezentowali, jakie są szanse skorzystania z doradztwa zawodowego i warsztatów aktywizacji społeczno-zawodowej. Osoby przedsiębiorcze, które chcą w przyszłości założyć własną działalność gospodarczą dowiedziały się, skąd wziąć środki na jej podjęcie i gdzie zdobywać informacje o możliwościach uzyskania dotacji z funduszy europejskich.

W swoim wystąpieniu Jerzy Witkowski – Dyrektor ZAZ „Hotelik Centrum” w Brodnicy w ramach promocji zaprezentował pokaz multimedialny nowej strony internetowej wspólnej dla wszystkich 6 Zakładów Aktywności Zawodowej województwa kujawsko-pomorskiego. Ponadto promował wydaną w formie folderu Panoramę ZAZ – jako jedną z form możliwości zapoznania się przyszłych pracowników i pracodawców z ewentualnym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych w promowanych Zakładach Aktywności Zawodowej. Jak podkreślił dyrektor Witkowski, w sześciu zakładach jest zatrudnionych łącznie 311 osób, w tym 241 pracowników niepełnosprawnych. Z tego 170 ze znacznym stopniem niepełnosprawności, 112 kobiet i 96 mieszkańców wsi.

Aleksandra Gierej – Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przedstawiła Konwencję ONZ w sprawie prawa osób niepełnosprawnych, w tym nowe podejście do niepełnosprawności. W swojej prezentacji podkreśliła, iż na całym świecie jest około 650 milionów osób niepełnosprawnych. Ponadto dodała, że Konwencja ONZ zmieniła definicję osoby niepełnosprawnej (Konwencję Polska ratyfikowała 6.09.2012 r., o czym stanowi art. 91 Konstytucji RP.)

Kolejnym punktem programu konferencji było przedstawienie korzyści finansowych płynących z zatrudnienia osób niepełnosprawnych na rynku pracy, którą przedstawiła Aleksandra Gierej wspólnie z Michałem Bohuszko – pracownikiem PFRON.

Przykłady dobrych praktyk w oczekiwaniu pracodawcy w stosunku do osoby niepełnosprawnej jako potencjalnego pracownika zaprezentowała na przykładzie własnej firmy Hanna Stępień – Dyrektor Naczelny PPUH Erplast Zakład Pracy Chronionej w Bydgoszczy.

W trakcie trwania konferencji w budynku urzędu Piotr Całbecki – Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego – otworzył XII bożonarodzeniowy kiermasz pn. „My też potrafimy”, na którym można było nie tylko podziwiać kunszt rękodzieł artystycznych osób niepełnosprawnych, ale również je zakupić. Na kiermaszu prace swoich podopiecznych i opiekunów wystawiły 43 placówki z terenu województwa kujawsko-pomorskiego. Wytwór swoich prac zaprezentowało 129 osób.

Na zakończenie Pan Marszałek życzył wszystkim uczestnikom wystawy i konferencji zdrowych i radosnych Świąt Bożego Narodzenia oraz pomyślności w nadchodzącym Nowym 2013 Roku.

Konferencja w Bydgoszczy z udziałem Fundacji Szansa dla Niewidomych

„Udział najnowszych rozwiązań technologicznych w nowoczesnej rehabilitacji osób z uszkodzonym wzrokiem” to temat referatu, który wygłosiła Justyna Rogowska podczas konferencji „Technologie komunikacyjne i informacyjne w aktywizacji osób niepełnosprawnych. Możliwości i doświadczenia”. Konferencja została przygotowana przez Fundację Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo, w siedzibie Regionalnego Centrum Innowacyjności przy Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy.

Celem konferencji było zaprezentowanie możliwości i doświadczeń związanych z wykorzystaniem technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) w aktywizacji osób niepełnosprawnych. Uczestnikom przedstawione zostały dobre praktyki związane z aktywizacją zawodową i społeczną, które zaprezentowali przedstawiciele trzech sektorów oraz osoby niepełnosprawne.

Spotkanie adresowane było do osób niepełnosprawnych, pracodawców oraz przedstawicieli organizacji i instytucji zajmujących się problematyką niepełnosprawności oraz promocji zatrudnienia.

Na konferencji zaprezentowały swoje referaty następujące osoby:

  • Maria Dreszer – Departament Spraw Społecznych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego – „Aktywizacja osób niepełnosprawnych w regionalnym programie na rzecz osób niepełnosprawnych”;
  • Robert Nowak – Departament Spraw Społecznych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego – ”Okno na świat”. Regionalny projekt przeciwdziałania wykluczeniu cyfrowemu;
  • Agnieszka Matuszak – „Technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) w aktywizacji osób niepełnosprawnych w projektach EFS”;
  • Bartosz Mioduszewski – Fundacja Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo w Warszawie – „Aktywizacja osób niepełnosprawnych poprzez ICT. 20 lat doświadczeń Fundacji Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo”;
  • Radosław Cichański – Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy – „Bydgoskie Kino Bez Barier”;
  • Justyna Rogowska – Fundacja Szansa dla Niewidomych – „Udział najnowszych rozwiązań technologicznych w nowoczesnej rehabilitacji osób z uszkodzonym wzrokiem”;
  • Aleksandra Michalik i Marcin Sawkow – „Aspiracje i bariery niepełnosprawnych”.

Referat Justyny Rogowskiej został oprawiony krótkim pokazem sprzętu specjalistycznego. Były to m.in.: ClearReader, PlexTalk Pocket, Fokus 14 Blue oraz Compact 5HD. Prezentowane urządzenia wzbudziły ogromne zainteresowanie wśród uczestników konferencji, uatrakcyjniając tym samym wystąpienie prelegentki.

Konferencja zakończyła się panelem dyskusyjnym, podczas którego wszyscy uczestnicy zgodnie przyznali, że udział ICT w nowoczesnej rehabilitacji osób niepełnosprawnych jest przeogromny i niezbędny.

Potrzeby uczniów na pierwszym miejscu

„Budowanie lokalnej strategii na rzecz ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi” to temat dwudniowej, październikowej konferencji zorganizowanej przez Ośrodek Rozwoju Edukacji w hotelu Novotel w Warszawie.

Adresatami konferencji byli przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego, dyrektorzy szkół, poradni psychologiczno-pedagogicznych i ośrodków doskonalenia nauczycieli, przedstawiciele organizacji pozarządowych współpracujących ze szkołami na rzecz ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

Celem konferencji było m.in.:

  • wskazanie korzyści płynących z tworzenia koalicji na rzecz uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w środowisku lokalnym;
  • przedstawienie zagadnień dotyczących finansowania uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi;
  • prezentacja przykładów dobrych praktyk modelowych rozwiązań dotyczących tworzenia koalicji wspierającej edukację uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi;
  • wymiana doświadczeń na temat budowania skutecznych strategii oświatowych na rzecz ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, ich wdrażania i monitorowania (panel dyskusyjny).

W trakcie konferencji zaprezentowano działania realizowane przez Ośrodek Rozwoju Edukacji, przedstawiono m.in.: założenia projektu systemowego pt.: „Doskonalenie strategii zarządzania oświatą na poziomie regionalnym i lokalnym”.

Na konferencji nie zabrakło wielu merytorycznych referatów, wśród nich wyróżnić można takie wystąpienia jak:

  • „Edukacja włączająca zadaniem na dziś polskiej szkoły” – prof. Anna Firkowska-Mankiewicz;
  • „Płaszczyzny strategii dialogu i ich komponenty w edukacji włączającej” – dr Danuty Al-Khamisy- (Lider w projekcie „Szkoła dla wszystkich”);
  • „Dostępność i jakość edukacji dla uczniów niepełnosprawnych. Finansowanie edukacji ucznia z niepełnosprawnością.” – dr Paweł Kubicki;
  • Prezentacja dobrych praktyk dotyczących tworzenia koalicji – skutecznej współpracy szkoły z innymi podmiotami na rzecz ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, liderzy integracji.

Podczas panelu dobrych praktyk, Justyna Rogowska przedstawiła referat pt.: „Rozpowszechnianie standardów nowoczesnej rehabilitacji ucznia z uszkodzonym wzrokiem i jego otoczenia w działalności Fundacji Szansa Dla Niewidomych”. Prelegentka przedstawiła rolę i znaczenie aspektów rehabilitacji podstawowej, orientacji przestrzennej oraz rehabilitacji informacyjnej inwalidów wzroku w trakcie edukacji szkolnej. Podczas wystąpienia Justyna Rogowska podkreśliła znaczenie przystosowania budynków szkół oraz ich otoczenia w standardzie Tyfloarea. Reprezentantka Fundacji powiedziała także o konieczności zastosowania nowoczesnego oprogramowania i oprzyrządowania uczniów niwelującego skutki inwalidztwa wzroku, a także rolę uświadamiania pedagogów, członków rodzin, kolegów o możliwościach i trudnościach osób z dysfunkcją wzroku.

Prezentacja Justyny Rogowskiej została wzbogacona o krótki pokaz niezbędnego sprzętu, który powinien występować w edukacji szkolnej każdego dziecka z uszkodzonym wzrokiem. Zaprezentowane i omówione zostały takie urządzenia jak PAC Mate, ClearReader, PlexTalk Pocket i grafika dotykowa. Prezentacja spotkała się z ogromnym zainteresowaniem ze strony nauczycieli, pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych, którzy w większości mieli okazję widzieć takie rozwiązania po raz pierwszy.

Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych podpisana!

W Dzienniku Ustaw z dnia 25 października 2012 roku opublikowano Konwencję Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych.

Droga do ratyfikacji Konwencji przez Polskę była dość długa, otworzyło ją jej podpisanie 30 marca 2007 roku, tj. w dniu otwarcia Konwencji do podpisu, a następnie przyjęcie przez Sejm RP w dniu 15 czerwca br. ustawy o ratyfikacji Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 roku. Ustawę tę podpisał Prezydent RP 26 lipca br.

W latach 2008-2011 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej przeprowadziło, współpracując z właściwymi resortami i instytucjami, szczegółową analizę postanowień Konwencji oraz polskich regulacji prawnych w ich świetle. W wyniku tych analiz stwierdzono, że prawo polskie jest zgodne z większością postanowień Konwencji. Wyjątkiem jest tu tylko artykuł 12 i 23 Konwencji.

Przyczyniło się do tego m.in. zrealizowanie w latach 2010-2011 kilku ważnych inicjatyw legislacyjnych, były to m.in.:

  • włączenie w maju 2011 roku do ustawy Kodeks wyborczy przepisów ułatwiających osobom niepełnosprawnym udział w głosowaniu;
  • przyjęcie ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 roku o języku migowym i innych środkach komunikowania się;
  • przyjęcie ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 roku wprowadzającej zmiany do ustawy o służbie cywilnej, których celem jest umożliwienie zwiększenia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w służbie cywilnej, wśród urzędników państwowych oraz wśród pracowników samorządowych;
  • wprowadzone zostały także nowe przepisy dotyczące dostępności różnych środków transportu;
  • uchwalenie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 roku o wdrożeniu niektórych przepisów UE dotyczących równego traktowania, która, w szczególności, wprowadziła dla pracodawców obowiązek zapewnienia niezbędnych racjonalnych usprawnień dla osób niepełnosprawnych.

Ratyfikacja Konwencji powoduje, iż wymienione w niej zasady, takie jak poszanowanie godności, autonomii i odmienności osób niepełnosprawnych, niedyskryminacja, pełny udział w życiu społecznym, równość szans i dostępność uzyskiwana głównie dzięki uniwersalnemu projektowaniu, będą uwzględniane przy wytyczaniu kierunków polityki społecznej dotyczącej osób niepełnosprawnych i określaniu środków jej realizacji.

Zmiana postaw społecznych może zapewnić osobom niepełnosprawnym dostęp i obecność we wszystkich obszarach społecznego funkcjonowania, w tym zwłaszcza w życiu politycznym, rynku pracy, edukacji, kulturze, czy wypoczynku. Wykonywanie Konwencji zostało powierzone ministerstwom i instytucjom, odpowiednio do ich kompetencji. Część zadań, w zakresie i formach określonych w ustawach, wykonywana będzie przez jednostki samorządu terytorialnego różnego szczebla, w ramach ich kompetencji i zadań. Dla skutecznego wdrażania postanowień Konwencji konieczne jest rzeczywiste zaangażowanie nie tylko administracji na poziomie centralnym, ale także zaangażowanie samorządu terytorialnego oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym organizacji pozarządowych zrzeszających osoby niepełnosprawne oraz działających na rzecz tych osób.

Warto zaznaczyć, że prawa zawarte w Konwencji odnoszą się do wszystkich rodzajów niepełnosprawności, bez względu na ich rodzaj i stopień. Konwencja to nie tylko akt normatywny, ale również dokument o wymiarze edukacyjnym, który zbiera w jednym miejscu fundamentalne wartości wpływające na jakość życia każdej osoby niepełnosprawnej.

Dzień Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych

Wzorem lat ubiegłych, w miesiącu obchodów Europejskiego Dnia Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych, 30 maja, w oddziałach ZUS w całej Polsce zostały zorganizowane „Dni Otwarte w ZUS dla Osób Niepełnosprawnych”.

Także Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy otworzył 30 maja swoje drzwi dla osób niepełnosprawnych. W siedzibie placówki przy ul. Marii Konopnickiej 18A, zorganizowano kilka stanowisk, przy których dyżurowali specjaliści z instytucji świadczących usługi na rzecz osób niepełnosprawnych. Wśród instytucji znalazły się:

  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych;
  • Narodowy Fundusz Zdrowia;
  • Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie;
  • Powiatowy Urząd Pracy;
  • Urząd Miasta;
  • Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych;
  • Fundacja Szansa dla Niewidomych.

Niepełnosprawni mogli skorzystać z porad ekspertów oraz dowiedzieć się o swoich prawach. Odwiedzający mieli doskonałą okazję, aby zdobyć kompleksowe informacje dotyczące:

  • ubezpieczeń społecznych;
  • rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych;
  • świadczeń ZUS;
  • orzecznictwa lekarskiego i rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej;
  • dofinansowań dla pracodawców do pensji niepełnosprawnych pracowników z PFRON;
  • czasu pracy osób niepełnosprawnych;

–  doradzano również, jak efektywnie poszukiwać pracy oraz otworzyć własną działalność gospodarczą.

Dla pracownic Bydgoskiego Tyflopunktu była to świetna okazja na prezentację działalności Fundacji. Osoby zainteresowane, a także urzędnicy, którzy przybyli na spotkanie, zostali rzeczowo poinformowani o profilu działalności tyflopunktu, realizowanych przez Fundację działaniach oraz o pomocy, którą świadczymy dla naszych beneficjentów.

Spotkanie w ZUS okazało się doskonałą okazją do nawiązania kontaktu z regionalnymi mediami. Oprócz zdjęć do prasy Bydgoskiej, został udzielony także wywiad do Regionalnego Radia PIK.