Politechnika Śląska świeci przykładem. Wzorowe wdrożenie Tyfloarea (TA)®

Ponad 500 tys. osób z dysfunkcją wzroku każdego dnia zmaga się w codziennym życiu z barierami, które dla większości ludzi nie istnieją i nawet sobie ich nie wyobrażają. Na szczęście niektórzy z nich zaczynają je dostrzegać, a nawet walczyć o ich likwidację w imieniu osób niepełnosprawnych wzrokowo. Nasza mentalność zaczyna się powoli zmieniać, zmienia się też nasze myślenie o ludziach słabowidzących i niewidomych, już nie jako o tych, którzy nie mają żadnych marzeń, ani ambicji. Zaczynamy buntować się razem z nimi przeciwko ich wykluczeniu społecznemu i dostrzegać ich potrzeby: równouprawnienia, równego dostępu do pracy, kultury, sztuki, nauki i rekreacji. My mamy od zawsze taki moralny obowiązek zadbać o osoby niepełnosprawne, a nie tylko od momentu ratyfikowania w 2012 r. przez Prezydenta RP Konwencji ONZ, która stanowi, że:

„To nie indywidualne ograniczenia, ale zewnętrzne bariery utrudniające uczestniczenie w życiu czynią człowieka niepełnosprawnym. To my sami stworzyliśmy takie bariery, które są dla nich nie do przeskoczenia na co dzień. Pora je zlikwidować!”

Do boju o lepszy i bardziej dostępny dla wszystkich świat, włączyła się Politechnika Śląska i wywiązała się z tego wzorowo, przystosowując budynek Wydziału Organizacji i Zarządzania przy ul. Roosevelta 32 w Zabrzu dla potrzeb osób niepełnosprawnych. Modernizację otwartego 5 października 2011 r. obiektu wykonało miasto Zabrze, przy 80 % dofinansowaniu z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego województwa śląskiego na lata 2007-2013. Supernowoczesny budynek o wspaniałej architekturze i interesujących wnętrzach został przystosowany dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności, nie tylko ruchowymi, ale także i wzrokowymi. Oprócz likwidacji barier architektonicznych zastosowano ścieżki naprowadzające, systemy informacyjno-naprowadzające w standardzie Tyfloarea (TA)®.

Tyfloarea (TA)® to nowa jakość codziennego funkcjonowania dla osób z dysfunkcją wzroku. Jest to uniwersalny standard i zbiór zasad, dzięki którym tworzy się systemy informacyjno-naprowadzające, bazujące na wykorzystaniu zmysłu wzroku, słuchu i dotyku, docierające jednocześnie do niewidomych, słabowidzących, niepełnosprawnych ruchowo, a nawet obcokrajowców. Mianem Tyfloarea (TA)® opisuje się również przestrzeń, która została już przystosowana do potrzeb osób z dysfunkcją wzroku.

W hallu wejściowym budynku zastosowano wiszący terminal z wypukłym planem obiektu, dający możliwość poznania wyglądu zewnętrznego budynku i ilości pięter, przez pokazanie elewacji wraz z przekrojem pionowym przez obiekt. Zostały na nim wyróżnione kolorami poszczególne kondygnacje: przyziemie – kolorem żółtym, parter – pomarańczowym, 1 piętro – czerwonym, 2 piętro – fioletowym,

a 3 piętro – granatowym oraz oznaczone windy i schody. Warto zauważyć, że kolory te odpowiadają też zastosowanej w rzeczywistości kolorystyce pięter, wielkich cyfr, którymi są one oznaczone, a także planów pięter z drogami ewakuacyjnymi (fot. 1).

Kolejnym elementem stanowiącym identyfikację wizualną, są oznaczenia pięter za pomocą umieszczenia na ścianach wielkich rozmiarów cyfr, w kolorystyce odpowiadającej poszczególnym piętrom. Dzięki temu osoba niedowidząca łatwo dowie się, na którym piętrze się znajduje, a efekt jest bardzo atrakcyjny wizualnie (fot. 2).

Na każdym piętrze znajduje się dodatkowo wypukły plan piętra w formie wiszącego na ścianie terminalu formatu 730 x 610 mm z oznaczeniem ciągów komunikacyjnych, drzwi, wind, toalet, ścian, słupów i schodów z opisami w brajlu i czarnodruku. Umożliwi to wszystkim osobom, nie tylko z dysfunkcją wzroku, zorientowanie się w przestrzeni i samodzielne w niej poruszanie bez pomocy osób trzecich (fot. 3).

Istotną częścią Tyfloarea (TA)® są też, znajdujące się przy każdych drzwiach i umieszczone na tej samej wysokości, wypukłe plany dróg ewakuacyjnych formatu A4 wraz z nazwą pomieszczenia, przed którym się aktualnie znajdujemy. Znajdziemy na nich rozmieszczenie ścian, drzwi, piktogramy toalet, wind, schodów i ciągi komunikacyjne w formie wypukłej, wraz z opisami w czarnodruku dla widzących i pinami brajlowskimi dla niewidomych (fot. 4). Tyfloarea (TA)® to projektowanie uniwersalne, celowo bazujące na kontrastowej i żywej kolorystyce, opisach w brajlu, czytelnym tekście czarnodrukowym, możliwie proste w formie graficznej, jednym słowem polisensoryczne i przez to czytelne oraz przystępne dla osób z różnymi niepełnosprawnościami wzrokowymi i ruchowymi. To dzieło najlepszych w kraju specjalistów z zakresu tyflografiki, czyli grafiki dla niewidomych i słabowidzących, pracujących od lat dla firmy Altix.

Dzięki zastosowaniu takich rozwiązań, przestrzeń w budynku Wydziału Organizacji i Zarządzania Politechniki Śląskiej stała się bezpieczna, czytelna i zrozumiała dla każdego użytkownika, także tego z dysfunkcją wzroku – stała się Tyfloareą (TA)®. W celu odpowiedniego opracowania systemu została stworzona przez dr A. Kowalską- Styczeń i dr J. Bartnicką ekspertyza dostępności budynku, uwzględniająca osoby z różnymi niepełnosprawnościami. Dało to w efekcie budynek na miarę światowych uczelni, w pełni przystosowany dla tych osób, co w połączeniu z wysoką jakością kształcenia podniosło prestiż i dostępność uczelni.

Starania zabrzańskiego samorządu w zakresie polityki na rzecz osób niepełnosprawnych zostały docenione i zaowocowały wyróżnieniem w konkursie Fundacji Instytutu Rozwoju Regionalnego tytułem „Samorządu Równych Szans 2011”. Inne uczelnie i samorządy powinny brać z nich przykład! Zmieniajmy razem świat! To dowód, że nie tylko chcemy, ale i możemy „Widzieć więcej” – to hasło przyświeca firmie Altix, od lat pioniera na polskim rynku tyfloinformatycznym i tyflografiki, której dziełem jest zastosowanie systemu Tyfloarea (TA)® w powyższej realizacji.