Subvenire znaczy wspomagać. Kilka słów o subwencji oświatowej

Subwencja, z łaciny subventio, to inaczej zapomoga. W praktyce subwencjonowanie oznacza udzielanie pomocy finansowej przez państwo na określoną działalność. Może być udzielana różnym podmiotom, np. partiom politycznym, jednostkom samorządu terytorialnego, prywatnym przedsiębiorstwom lub organizacjom społecznym. W zależności od tego, na co są przeznaczane te dodatkowe środki, wyróżniamy kilka rodzajów subwencji: ogólne, przedmiotowe, wyrównawcze. Nas najbardziej interesuje jednak pewien szczególny rodzaj subwencji, związany bezpośrednio z edukacją uczniów, w tym uczniów z niepełnosprawnością.

Subwencję oświatową (poprawna nazwa to: „część oświatowa subwencji ogólnej”) otrzymują gminy, powiaty i województwa. Zasady jej przyznawania określa Ministerstwo Edukacji Narodowej.

Są to bezzwrotne środki na edukację, przeznaczane na wiele celów. Szczegółowo wymienia je rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 20181.

Podział kwoty subwencji oświatowej na poszczególne szkoły w danej jednostce samorządu terytorialnego (gminie, mieście lub powiecie) dokonywany jest z uwzględnieniem faktycznych kosztów funkcjonowania.

Subwencja dysponowana jest między innymi na:

* finansowanie wydatków bieżących,

* dotowanie publicznych oraz niepublicznych szkół i placówek,

* finansowanie zadań z zakresu dokształcania i doskonalenia zawodowego nauczycieli,

* finansowanie wydatków związanych z indywidualnym nauczaniem,

* finansowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci.

Oznacza to, że ze środków subwencji powinno być finansowane kształcenie dzieci z niepełnosprawnością z uwzględnieniem ich specyficznych potrzeb edukacyjnych. Środki te są przyznawane na każde dziecko, według odpowiedniego klucza opisanego w rozporządzeniu.

Każdemu rodzajowi niepełnosprawności została przypisana konkretna waga, pozwalająca na ustalenie kwoty subwencji. Środki te są naliczane na dany rok budżetowy na każde dziecko z niepełnosprawnością posiadające aktualne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wykazane w Systemie Informacji Oświatowej według stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy.

Wagi wyglądają następująco:

P4=1,40 – uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, niedostosowani społecznie, zagrożeni niedostosowaniem, z zaburzeniami zachowania, chorobami przewlekłymi, zagrożeni uzależnieniem (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego);

P5=2,90 – uczniowie niewidomi, słabowidzący, z niepełnosprawnością ruchową, w tym afazją;

P6=3,60 – uczniowie niesłyszący, słabosłyszący, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym i znacznym;

P7=9,50 – dzieci i młodzież z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim, spełniający obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych w szkołach i ośrodkach, uczniowie z autyzmem, zespołem Aspergera i z niepełnosprawnościami sprzężonymi;

P55=9,50 – wychowankowie ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz dzieci z autyzmem, zespołem Aspergera i niepełnosprawnościami sprzężonymi, objęte kształceniem specjalnym w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach i w innych formach wychowania przedszkolnego;

P59=4,00 – dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim, uczestniczące w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych w przedszkolach;

P60=2,90 – dzieci niewidome, niedowidzące, z niepełnosprawnością ruchową, w tym afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, objęte kształceniem specjalnym w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach i w innych formach wychowania przedszkolnego;

P61=3,50 – dzieci niesłyszące, słabosłyszące, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym i znacznym, objęte kształceniem specjalnym w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach i w innych formach wychowania przedszkolnego.

Dodatkowe wagi:

P8=0,80 – dodatkowa waga dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, którzy uczęszczają do klas integracyjnych;

P32=1,00 – uczniowie objęci nauczaniem indywidualnym, którzy nie posiadają orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego;

P35=0,60 – uczniowie klas terapeutycznych;

P57=0,84 – dzieci objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju dziecka.

Oprócz tych środków, na ucznia z niepełnosprawnością nalicza się również podstawową kwotę subwencji.

Aby sprawdzić, ile dodatkowych pieniędzy otrzymuje gmina lub powiat z tytułu niepełnosprawności dziecka, należy sięgnąć do już wspomnianego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i zastosować instrukcję do obliczenia wysokości świadczenia.

Należy pomnożyć roczną kwotę, przewidzianą przez rząd dla samorządu na jednego ucznia (w 2018 r. to 5436 zł), przez tzw. wagę subwencyjną, czyli wskaźnik przyporządkowany konkretnej niepełnosprawności.

Na przykładzie ucznia z dysfunkcją wzroku należy przemnożyć wyżej określone 5436 zł przez wagę P5=2,90, co daje nam 15764 zł rocznie.

Jednak nie musimy robić tego sami. Informacji o kwocie subwencji przewidzianej na konkretnego ucznia niepełnosprawnego powinna udzielić jednostka samorządu terytorialnego, która prowadzi lub dotuje szkołę, do której dane dziecko uczęszcza. Każdy samorząd otrzymuje na dany rok budżetowy tak zwaną metryczkę subwencji. Zawarte są w niej informacje o kwotach subwencji naliczonych poszczególnymi wagami. Informacje o wysokości subwencji udziela również Ministerstwo Edukacji Narodowej.

To, że gmina lub powiat otrzymuje środki z subwencji, niestety nie oznacza, że podążają one za uczniem, do konkretnej szkoły.

Obowiązujące przepisy nie nakazują samorządowi wprost przekazywania do konkretnej placówki edukacyjnej zwiększonej kwoty subwencji, naliczanej na ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Jest to o tyle niedopracowane, o ile to właśnie ze względu na niepełnosprawność dziecka samorząd dostaje dodatkowe pieniądze na określone wsparcie. Oznacza to, że nie można domagać się od samorządu przekazania subwencji konkretnemu dziecku.

Co prawda środki te mogą być wydane tylko na realizację zadań wymagających specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Trafiają bowiem do puli „specjalne potrzeby edukacyjne” i nie służą już pokryciu ogólnych wydatków oświatowych danego samorządu. Ustawa z dnia 27 października 2017 r o finansowaniu zadań oświatowych2 wskazuje wprost, że środki z dodatkowej subwencji przekazywanej ze względu na orzeczenia uczniów, mogą zostać przeznaczone wyłącznie na organizację kształcenia specjalnego.

Środki te można przeznaczyć m.in. na:

* wynagrodzenie nauczyciela wspomagającego,

* zakup materiałów dydaktycznych dla dzieci z niepełnosprawnością.

Placówki specjalne, w których wszyscy uczniowie mają orzeczenia, mogą finansować wszystkie z subwencji wszystkie swoje wydatki.

Rodzice dziecka z niepełnosprawnością mogą domagać się realizowania zapisów z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego powołując się na przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 Prawo oświatowe3, a konkretnie na art. 10 ust 1 pkt 2: „Organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym”.

Jak się tego domagać? Najczęściej wystarczy pismo do dyrekcji szkoły, w którym rodzice wymagają realizacji zaleceń, powołując się przy tym na powyższy przepis. Takie pismo bardzo często stanowi oręż dla dyrekcji szkoły pomocny w przekonaniu gminy/miasta lub powiatu, że szkoła potrzebuje dodatkowych środków na realizację zaleceń.

Jeśli jednostka samorządu terytorialnego odmawia przekazania środków, należy zwrócić się ze sprawą do Kuratorium Oświaty. W piśmie do Kuratorium należy zwrócić się z żądaniem interwencji w sprawie łamania przepisów prawa oświatowego i braku realizacji zaleceń zapisanych w orzeczeniu. Kuratorium nie może zmusić gminy (miasta lub powiatu) do przekazania pieniędzy z subwencji, ale może zadbać o realizację potrzeb dziecka wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Komentarze

komentarze