„JAWS a system informacji prawnej Lex”

System informacji prawnej Lex to program zawierający kodeksy, ustawy i inne związane z prawem dokumenty. Interfejs programu zawiera wiele różnych mechanizmów wyszukiwania dokumentów oraz sposobów ich przeglądania. I chociaż to potężne narzędzie doskonale służy widzącym prawnikom, to niewidomym użytkownikom sprawia wiele kłopotów. Korzystając z języka skryptowego zaimplementowanego w czytniku ekranu JAWS, można wiele z elementów Lex’a udostępnić w taki sposób, by zupełnie samodzielnie mogli z nich korzystać niewidomi prawnicy.

Język skryptowy JAWS jest dość łatwym językiem programowania. Pisanie skryptów wiąże się jednak z dużym nakładem pracy. Aby były one dobrze przygotowane, należy bardzo dokładnie zapoznać się z programem komputerowym, dla którego chcemy stworzyć skrypty JAWS. Badanie to polega na zapoznaniu się ze strukturą programu, ponieważ jego udostępnienie może odbywać się na wielu poziomach. Poziom najniższy, to zwykłe oglądanie okna programu i zawartych w nim kontrolek przy pomocy kursora myszy. Typowe dla interfejsu Windows kontrolki są odczytywane przez JAWS i nie ma problemu z dostępem do zawartych w nich informacji. Jednak programiści projektując zaawansowane oprogramowanie, tworzą i używają również kontrolek niestandardowych. To właśnie one sprawiają czytnikom ekranu najwięcej problemów. Dlaczego? Informacje zawarte w takich kontrolkach mogą zostać przedstawione w sposób, który dla programów udźwiękawiających nie będzie oczywisty. Przykładowo przedstawienie tekstu w postaci kolumn. Pomimo tego, że JAWS czyta treść, informacje odczytywane liniami, a nie kolumnami, stają się mało zrozumiałe i niewygodne.

Taki najniższy poziom dostępności polegający na wykorzystywaniu kursora myszy jest raczej przeznaczony do jednorazowego użycia. Do pracy najlepiej stworzyć takie sposoby, które pozwalają użytkownikowi skupić się nad merytorycznym aspektem pracy, a nie na technicznym czytaniu treści. To właśnie tutaj skrypty ujawniają swoje najpraktyczniejsze oblicze.

JAWS – w odróżnieniu od pozostałych czytników ekranu – jest tak skonstruowany, by nie trzeba było używać kursora JAWS (kursora myszy), ale by swobodnie i wygodnie udostępniać pełną i zrozumiałą informację. Zaczynając tworzenie skryptów od najniższego poziomu przechodzimy do coraz wyższych poziomów dostępności. Dostępność na średnim poziomie polega na możliwości odczytywania zrozumiałych i kompletnych informacji. Poziomy te wymagają już nie tylko samych umiejętności programowania, ale także ścisłej współpracy z użytkownikami końcowymi. To dla nich tworzone są skrypty, więc komunikacja programista-użytkownik jest tutaj kluczowa. Na tych prawie najwyższych poziomach, bo skrypty można ciągle poprawiać i zawsze da się zrobić coś jeszcze lepszego, dostępność jest już równoważna użyteczności programu. Częściej tworzy się już takie funkcje, które zwiększają wygodę użytkowania programu.

W taki też sposób zostały i były tworzone skrypty do programu Lex. Użytkownicy mogą wyszukiwać konkretne dokumenty. Mogą wybierać je według kategorii i swobodnie je odczytać. Można je także otworzyć w edytorze tekstu i wybrać odpowiednie fragmenty do swoich potrzeb. Mimo, że nie wszystkie elementy zostały udostępnione, to, co najważniejsze działa i niewidomi prawnicy mogą już z powodzeniem korzystać z tej aplikacji. Możemy więc mówić już o średnim poziomie dostępności programu Lex. Wyższe poziomy zostaną wykonane przy ścisłej współpracy z użytkownikami i według ich sugestii.

Komentarze

komentarze