JAWS 12 nowe „Szczęki”, czyli nie taki orzech twardy jak go malują

Ciągły rozwój informatyki daje nam nowe możliwości. Wiele czynności, do których wykorzystujemy komputer możemy wykonać dziś znacznie łatwiej, szybciej i wygodniej, niż było to możliwe jeszcze kilka lat temu. Postęp w elektronice umożliwia pisanie coraz to nowszych i lepszych programów. Dzięki temu, komputery w ciągu zaledwie dwóch dziesiątek lat stały się jednym z najczęściej używanych narzędzi w naszych domach, firmach i urzędach.

Osoby niepełnosprawne wzrokowo mogą również swobodnie korzystać z komputera.

Praca (na komputerze – przypis redakcji) dostępna przy pomocy mowy, to rozwinięcie angielskiego skrótu JAWS (ang. Job Access With Speech). JAWS to nazwa programu odczytującego ekran komputera – aplikacji umożliwiającej osobom z dysfunkcją wzroku pracę na komputerze przy pomocy mowy syntetycznej. JAWS, w tłumaczeniu z języka angielskiego, oznacza „szczęki”. Mamy więc prawdziwe Szczęki, które pomagają nam, osobom niewidomym, rozgryźć niejeden „twardy orzech”.

Interfejsy aplikacji stają się coraz bardziej intuicyjne i łatwiejsze w obsłudze. Dzieje się tak dzięki temu, że nowoczesne komputery korzystają z interfejsu graficznego, w którym ikony – małe graficzne symbole, rysunki – są bardzo czytelne dla każdego, nawet dla małych, nie umiejących jeszcze czytać dzieci. Ta prostota graficznego środowiska, wyraźna dla widzących użytkowników komputerów, jest jednocześnie ogromną przeszkodą dla osób niewidomych. Choćby tak banalna dla widzących czynność, jak kliknięcie za pomocą myszki na niewielkich rozmiarów obiekt widniejący na ekranie. Czy potrafimy sobie wyobrazić, jak tego dokonać bez możliwości patrzenia na ekran monitora? A jednak jest to możliwe! Programiści amerykańskiej firmy Freedom Scientific od wielu lat dostarczają osobom niewidomym na całym świecie doskonałe narzędzie do pracy z mową syntetyczną i brajlem. Są w tej dziedzinie liderami na świecie. Ich nowa wersja programu JAWS uwzględnia nowinki pojawiające się w nowoczesnych systemach i programach.

Szczęki punktują, czyli nowości i usprawnienia używania pisma punktowego Braille’a

W krajach zachodnich pismo punktowe Braille’a jest używane w sposób bardzo praktyczny. Zdecydowana większość publikacji brajlowskich wykonana jest skrótami brajlowskimi. Stosowanie ich znacznie zmniejsza objętość zapisu, pozwala szybciej czytać, a przede wszystkim szybciej pisać. JAWS od dawna obsługuje monitory brajlowskie. Robi to naprawdę dobrze. Pozwala wyłączyć mowę i z powodzeniem pracować wyłącznie z monitorem brajlowskim. Obsługa skrótów brajlowskich była również już dawno zaimplementowana w JAWS. W wersji 12 wprowadzono możliwość już nie tylko czytania skrótami brajlowskimi, ale także pisania. Za pośrednictwem klawiatury typu Perkins, monitora brajlowskiego możemy pisać teksty, jak i wydawać polecenia sterujące pracą systemu i programów. Nową funkcję o nazwie BrailleIn można włączyć i używać w trzech trybach: do czytania, do czytania i do pisania oraz bez obsługi skrótów brajlowskich.

Pisząc o obsłudze brajla nie można pominąć nowej funkcji pozwalającej włączyć wyświetlanie na monitorze brajlowskim komponentu „Skrótu klawiszowego” przedstawianego elementu okna dialogowego. Komponent ten można włączyć do lub wyłączyć z opisu kontrolki. Można go także umiejscowić w wybranym przez siebie miejscu w ciągu opisu tego elementu.

Bardzo przydatną funkcją, zwłaszcza dla bardzo sprawnych użytkowników pisma punktowego, jest możliwość odwracania kierunku przewijania klawiszy przewijających tekst na monitorze brajlowskim. Dzięki temu czytając prawą ręką koniec wyświetlonego tekstu na linijce z prawej strony, możemy użyć lewej ręki do naciśnięcia Klawisza Przewijania w Lewo, aby przewinąć tekst w prawo. Podobną operację możemy wykonać prawą ręką.

Wstążki w Szczękach, czyli makaron w wirtualnym menu

Nowy typ menu aplikacji, nazywany menu „Wstążki”, to typowo graficzny układ zakładek, grup i przycisków rozwijalnych. Został zaimplementowany po raz pierwszy przez firmę Microsoft w pakiecie Office 2007 i od tego czasu stał się standardem we wszystkich nowych aplikacjach. Nowy styl menu zmienił nie tylko wygląd, ale przede wszystkim został zoptymalizowany do pracy przy pomocy myszy. Zmienił się sposób obsługi tego menu przy pomocy klawiatury, a przecież obsługa klawiaturą jest podstawowym sposobem pracy dostępnym dla osób niewidomych. Wstążki spowodowały więc pewne utrudnienia w korzystaniu z nowych wersji programów. Nawigowanie po wstążkach i odnajdywanie potrzebnych funkcji, stało się wolniejsze. Bardzo łatwo można było przeskoczyć z grupy do grupy bez świadomości, że tak się stało.

Nowa funkcja programu JAWS 12.0 – „Wirtualne Menu Wstążki” – rozwiązuje ten problem. Pozwala nawigować po wstążkach jak po starym menu. Dzięki temu JAWS zapewnia konsekwencję i przewidywalną nawigację.

Dopasowywanie Szczęk, czyli nowe Centrum Ustawień

JAWS to program, który posiada bardzo dużą możliwość dopasowywania się do potrzeb i preferencji użytkownika. Pozwala także dopasować sposób czytania do danych, z którymi przyszło nam pracować. Liczba różnych opcji jest naprawdę bardzo duża. W najnowszej wersji JAWS zostało zaimplementowane nowe narzędzie o nazwie Centrum Ustawień. Zastąpiło ono używanego w poprzednich wersjach Menadżera Konfiguracji. Dzięki zintegrowaniu różnych ustawień w jednym miejscu, dzięki nowym mechanizmom wyszukiwania i przeglądania ustawień oraz wyposażenie ich w opisy i podpowiedzi, możemy dużo łatwiej i szybciej dopasować sposób pracy i ilość odczytywanych informacji. Nie musimy zastanawiać się, gdzie szukać poszczególnych ustawień. Wystarczy otworzyć okno Centrum Ustawień i wpisać całość lub fragment nazwy danej opcji. Uzyskamy w ten sposób kilka wyników, które pasują do poszukiwanej przez nas opcji. Następnie wystarczy wybrać tę właściwą, a jeśli nawet nie mamy pewności, to możemy przeczytać jej opis i upewnić się co do naszego wyboru. Centrum Ustawień pozwala także sprawniej zarządzać ustawieniami poszczególnych aplikacji. Ustawienia poszczególnych aplikacji możemy przeglądać i wybierać z listy aplikacji. Możemy także skorzystać z listy 20 ostatnio modyfikowanych opcji, co ułatwia pracę z często aktualizowanymi ustawieniami.

Sito, czyli Analizator tekstu

Bardzo często poświęcamy dużo czasu na stworzenie jakiegoś dokumentu. Samo jego napisanie to jednak nie wszystko. Należy ten tekst sprawdzić i poprawić błędy. Nowe Szczęki posiadają narzędzie o nazwie Analizator Tekstu. Umożliwia ono wyłapywanie błędów polegających na otwarciu i nie zamknięciu nawiasów, wpisaniu nadmiernej ilości spacji, znaków interpunkcyjnych lub wpisanie znaków interpunkcyjnych bez odstępu. Analizator Tekstu może wykryć także niezamierzoną zmianę formatowania, która może się przydarzyć na przykład przy wklejaniu zewnętrznego fragmentu tekstu do naszego dokumentu. Analizator umożliwia wyłapanie takich błędów i szybkie ich poprawienie.

Ślad Szczęk w dokumencie

Znaną od kilku wersji funkcją są Znaczniki Położenia, używane na stronach Web i w dokumentach HTML i PDF. Nowością jest możliwość wstawienia Znacznika Położenia w dokumencie Word. Dzięki temu mamy możliwość szybkiego powrotu do zaznaczonego miejsca. Znacznik nie jest wstawiany do pliku, a więc nie ma ryzyka, że prześlemy plik wraz z dodatkowymi, nie należącymi do treści elementami. Znacznik Położenia używany w dokumentach programu MS Word ma jeszcze jedną bardzo użyteczną funkcję. Pozwala zaznaczyć początek wybranego fragmentu tekstu. Następnie możemy nawigować po dokumencie i odnaleźć inne miejsce, które będzie końcem tego fragmentu. Używając warstwowego skrótu klawiszowego mamy możliwość wybrać cały fragment tekstu, znajdujący się pomiędzy oznaczonym punktem a bieżącym położeniem kursora. Nawet bardzo długi tekst jest w ten sposób bardzo łatwo wybrać i skopiować, wyciąć, czy usunąć.

INSERT+F4, czyli zakończenie

Objętość tego artykułu nie pozwala opisać wszystkich nowych funkcji zaimplementowanych w JAWS 12.0. Jest ich znacznie więcej. Wszystkie one zostały zaprojektowane tak, aby pomóc w obsłudze nowoczesnych aplikacji i usprawnić pracę. Są też takie, które służą zapewnieniu bezpiecznej pracy początkującym użytkownikom. Przykładem tego jest funkcja Blokady Klawiatury, zabezpieczająca przed przypadkowym naciśnięciem klawiszy i zatrzymaniem lub uruchomieniem niechcianych akcji. Wprowadzono także usprawnienia już istniejących funkcji, w tym połączenia Tandem, tworzenie i modyfikacja Profili Głosowych i wielu innych.

JAWS 12.0 to program czytający ekran dla każdego. Poradzi sobie z nowym systemem Windows 7, czy pakietem Office 2010.

Komentarze

komentarze