Edukacja przyjazna niewidomym i słabowidzącym

„Przyjazna, bezpieczna i kompleksowa edukacja uczniów niewidomych i słabowidzących w środowisku szkolnym” to projekt Fundacji Szansa dla Niewidomych realizowany w Zespole Szkół nr 16 im. Wandy Szuman w Toruniu. Projekt powstał w wyniku rosnącego zapotrzebowania na specjalistyczną, fachową pomoc w edukacji i rehabilitacji społecznej dzieci z niepełnosprawnością wzrokową. Edukacja i rehabilitacja tych dzieci nie zawsze odpowiada ich potrzebom i najczęściej wymaga specjalistycznego wsparcia na miarę „edukacji równych szans”.

Poszukiwanie profesjonalnej opieki skazuje wiele dzieci na kształcenie w odległych ośrodkach. Uważam, że najlepszą formą edukacji jest kształcenie integracyjne. Nie powoduje ono izolacji i wykluczenia, a w sposób naturalny uczy społeczeństwo tolerancji, a dzieciom umożliwia rozwój społeczny, uczy funkcjonowania z innymi ludźmi.

Należy jednak pamiętać, że istnieje ogromna potrzeba realizowania koncepcji wsparcia edukacyjnego dla dzieci z niepełnosprawnością wzroku. Konieczna jest tutaj znajomość oraz umiejętność stosowania specjalistycznych metod i form pracy. Osoba ucząca dziecko niewidome lub słabowidzące musi nie tylko posiadać wiedzę na temat nauczania, ale przede wszystkim musi mieć szansę praktykowania, dostępu do specjalistycznego sprzętu, opracowań i konsultantów. Wyposażenie specjalistyczne otwiera możliwość współuczestniczenia niewidomego ucznia w zajęciach na równi z widzącymi uczniami. Podobnie rzecz się ma z dostępem do książek, wypożyczalni, specjalistycznych szkoleń komputerowo-brajlowskich.

W ramach projektu „Przyjazna, bezpieczna i kompleksowa edukacja uczniów niewidomych i słabowidzących w środowisku szkolnym” został opracowany innowacyjny program wsparcia skierowany do uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, ich rodziców oraz nauczy-cieli uczących w ZS Nr 16 w Toruniu. Program adresowany był także do pracowników regionalnych poradni psychologiczno-pedagogicznych, które na co dzień współpracują z tą szkołą.

Projekt zakładał realizację zajęć wspierających edukację i funkcjonowanie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w szkole ogólnodostępnej z oddziałami integracyjnymi.

Jednym z jego założeń było poszerzenie wiedzy nauczycieli, rodziców oraz otoczenia uczniów niepełnosprawnych na temat możliwości tych osób. Chcieliśmy m.in. poprzez zajęcia grupo-we i indywidualne zwiększyć samodzielność dzieci z dysfunkcją wzroku. Przeprowadziliśmy też szereg szkoleń/spotkań ze specjalistami w zakresie nowoczesnej rehabilitacji, terapii dzieci z dysfunkcjami oraz nowoczesnego oprogramowania specjalistycznego.

Dla wyrównania szans edukacyjnych uczniów szkoła została wyposażona w niezbędne pomoce dydaktyczne, bez których nie ma możliwości osiągania wymiernych efektów. Stanowisko komputerowe zostało wyposażone w program udźwiękawiający z syntezatorem mowy oraz program powiększający. Dzięki temu niewidomy lub słabowidzący uczeń może brać czynny udział w zajęciach, na których jego widzący koledzy korzystają z komputerów. Z kolei skorzy-stanie ze skanera wraz z programem odczytu zeskanowanego obrazu pozwoli tym uczniom zapoznawać się z przetworzonym tekstem. Skaner i program OCR to także doskonałe narzędzie dla nauczycieli i kadry dydaktycznej, którzy dzięki niemu mogą adaptować potrzebne materiały. Obecnie rynek podręczników jest bardzo zróżnicowany, niestety książek przystosowanych dla osób z dysfunkcją wzroku jest niewiele. Często jest tak, że uczniowie niewidomi i słabowidzący uczęszczający do szkół ogólnodostępnych lub integracyjnych nie mają pod-ręczników. W ramach programu została wiec zakupiona również drukarka brajlowska. Pozwoli ona na drukowanie materiałów w brajlu. Szkołą została wyposażona także w linijkę brajlowską. Ważne w edukacji niewidomych jest zapoznawanie ich z grafiką dotykową – tyflografiką. Schematy dotykowe kształtują percepcję przestrzenną, jakże istotną w samodzielnym życiu niewidomego.

Doposażyliśmy szkołę w Toruniu także m.in.: atlasy geograficzne – Polski i świata, atlas anatomiczny oraz globus dotykowy. To niezastąpione narzędzia wykorzystywane w nauce przy-rody, biologii, geografii i historii. Nie możemy pozwolić na to, by potrzeby uczniów posiadających dysfunkcję wzroku były marginalizowane na tych zajęciach.

W ramach projektu przewidzieliśmy następujące działania:

  1. Zapewnienie w szkole bazy pomocy i sprzętu. Adaptacja materiałów i pomocy dydaktycznych.
  2. Zajęcia rewalidacyjne: nauka pisma punktowego brajla, orientacja przestrzenna i poruszanie się z białą laską, technika dla wzroku, nauka czynności dnia codziennego, umiejętności komunikowania się w społeczeństwie, zajęcia z zakresu nabywania kompetencji uspołeczniających.
  3. Wsparcie edukacyjne: doradztwo pedagogiczne z nauczycielami i rodzicami.
  4. Wsparcie rodzinne: konsultacje psychoterapeutyczne.
  5. Uaktualnienie poradnika „Umiejętności na wagę złota” o nowe treści związane z nowoczesną edukacją uczniów z dysfunkcją wzroku, który został wydany pod nową nazwą: „Świat otwarty dla niewidomych przede wszystkim w szkole”.

Z projektu skorzystało 40 osób – 15 uczniów z dysfunkcją wzroku, 15 rodziców i 10 nauczycieli wraz z pracownikami poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Uczniowie uczęszczający do objętej wsparciem szkoły zostali wyposażeni w niezbędny sprzęt i specjalistyczne oprogramowanie. Oprócz tego uczestniczyli w zajęciach z nauki pisma brajlem, orientacji przestrzennej, czynności dnia codziennego oraz szeregu umiejętności nabywania kompetencji społecznych. Rodzice uczniów dowiedzieli się w jaki sposób można efektywnie wychowywać niepełnosprawne dzieci, tak by stały się samodzielnymi, pełnoprawnymi członkami społeczeństwa.

Do udziału w projekcie zaprosiliśmy największe autorytety w dziedzinie nowoczesnej tyflorehabilitacji. Większość ekspertów dysponuje doświadczeniem pedagogicznym, a część z nich to dobrze zrehabilitowane osoby z dysfunkcją wzroku. Ich zaangażowanie z całą pewnością przyczyniło się do sukcesu projektu Fundacji.

Dla mnie, jako autora i koordynatora tego projektu najważniejszym celem jest to, by kolejne pokolenie osób z niepełnosprawnością zdobyło umiejętności nowoczesnej rehabilitacji. To z pewnością pozwoli im na normalne funkcjonowanie w dorosłym życiu.

Uśmiech, zadowolenie na twarzach moich uczniów pokazały, że takie projekty mają sens, są potrzebne i odnoszą wymierne efekty. Oby więcej takich inicjatyw, z pewnością jest mnóstwo szkół, placówek, które czekają na takie wsparcie.

Komentarze

komentarze